Horen wordt vaak gezien als een puur fysiek proces. Maar wat we ervaren, wordt in werkelijkheid gevormd door veel meer dan alleen het oor. In dit blog verkent klinisch fysicus audioloog en kunstenaar Dyon Scheijen de diepere lagen van horen, waar perceptie, betekenis en beleving samenkomen. Een uitnodiging om anders te kijken… en te luisteren. Dit blog is mede geïnspireerd door een installatie die te zien was tijdens de TEFAF etalageroute in Maastricht, als onderdeel van Maastricht embraces TEFAF. Daar bevond het werk zich niet in een galerie, maar midden in de stad, tussen licht, reflectie en voorbijgangers.
Wanneer mensen spreken over horen, denken we vaak aan het oor. Aan geluidsgolven, aan de cochlea, aan zenuwsignalen die naar de hersenen worden gestuurd. Dat is begrijpelijk. En tegelijkertijd… slechts een deel van het verhaal. Want horen gebeurt niet alleen in het oor. Het ontstaat in de samenwerking tussen oor, brein en mens. Het veranderde voortdurend. Niet omdat het werk zelf anders werd, maar omdat de omstandigheden en de waarneming veranderden. Geluid bereikt ons niet als een objectieve werkelijkheid. Tussen de trillingen in de lucht en onze ervaring van geluid bevindt zich een actief brein dat voortdurend betekenis geeft.
Het brein filtert, selecteert en interpreteert. Het bepaalt wat belangrijk is en wat naar de achtergrond verdwijnt. Wat we horen, is dus nooit alleen wat er is. Het is ook wat ons brein ervan maakt. En toch is het belangrijk om hier een nuance te maken. Dit betekent niet dat tinnitus ‘tussen de oren zit’. Of dat het slechts een kwestie is van denken of betekenis geven.
Tinnitus is een reële ervaring, met een duidelijke basis in het auditieve systeem en het brein. Maar hoe die ervaring wordt beleefd – hoe aanwezig, hoe storend, hoe bepalend – wordt mede gevormd door aandacht, context en interpretatie. Dat wordt misschien wel het meest zichtbaar bij tinnitus. Een geluid zonder externe bron. En toch kan het intens aanwezig zijn.
Sommigen ervaren het als storend, overweldigend of zelfs beangstigend. Anderen merken dat het naar de achtergrond verdwijnt, of dat het minder impact krijgt. Wat maakt dat verschil? Niet alleen het geluid zelf. Maar de manier waarop het wordt waargenomen én beleefd. In mijn werk, zowel als audioloog als kunstenaar, vertrek ik vanuit één overtuiging:
Te vaak hoor ik in de spreekkamer: ‘Dit inzicht heeft mijn huisarts of KNO-arts mij nog nooit gegeven.’ En dat raakt. Niet omdat de zorg tekortschiet, maar omdat horen vaak nog wordt benaderd als iets puur fysieks. Terwijl de ervaring van geluid zoveel meer omvat. Horen is meer dan enkel de oren. Daarom werk ik vanuit wat ik The Hearing Triptych noem: Sound · Brain · Human Experience. Een manier van kijken waarin niet alleen het geluid centraal staat, maar ook het brein dat betekenis geeft, en de mens die het ervaart. Onze aandacht speelt daarin een grote rol. Waar we onze aandacht op richten, wordt sterker. Wat we proberen te vermijden, krijgt vaak juist meer nadruk. Het brein is voortdurend op zoek naar betekenis. Is dit belangrijk? Is dit gevaarlijk? Moet ik hier iets mee? En precies daar ontstaat ruimte. Want als de ervaring van geluid mede gevormd wordt door betekenis, dan betekent dat ook dat die relatie kan veranderen. Niet door het geluid weg te nemen, maar door anders te leren kijken, luisteren en ervaren.
Dat is geen simpele stap. En zeker geen truc. Maar het is wel een beweging die mogelijk is. Van verzet naar ruimte. Van controle naar acceptatie. Van strijd naar een andere manier van aanwezig zijn. Misschien ligt daar wel de kern. Niet in het volledig begrijpen van het geluid, maar in het begrijpen van de relatie die we ermee hebben. Horen voorbij het gehoor. Een uitnodiging om niet alleen te luisteren naar geluid, maar ook naar wat er in ons gebeurt.
https://www.artofhearing.nl/blog
Dit blog maakt deel uit van een bredere reeks waarin kunst en wetenschap samenkomen rond de vraag: wat betekent het werkelijk om te horen? Met dank aan Dyon Scheijen, klinisch fysicus audioloog en kunstenaar. In zijn werk verbindt hij audiologie, psychologie en kunst onder de noemer Where Art Meets Science. Hij ontwikkelde het concept The Hearing Triptych, waarin geluid, brein en menselijke ervaring samenkomen.
Tags: Dyon Scheijen
Earline is een mix van samen, van jong en ervaren, creatief en zakelijk, van gisteren, vandaag en morgen. Earline is een compact team en een team freelancers, met name op het gebied van foto, video en tekst. Samen is met het hele team, met en voor de klant. Verbinding is kracht!
© Copyright Earline
