Joke Veltman over muziekbeleving met een cochleair implantaat

Pianiste en CI-draagster Joke Veltman vertelt hoe haar gehoorverlies haar muziekbeleving heeft veranderd. Met haar ervaringen pleit ze voor meer aandacht voor muziek binnen de cochleaire implantaatzorg.
Muziek maken en luisteren vraagt voor Joke Veltman sinds haar gehoorverlies om een andere aanpak. Als pianiste vertrouwde ze jarenlang op haar gehoor. Inmiddels draagt ze een cochleair implantaat (CI), waarmee ze muziek anders waarneemt dan voorheen. Toch is ze piano blijven spelen.

Muziek maken met een CI

Het verlies van haar gehoor maakte Joke onzeker. Ze was gewend om op haar gehoor te vertrouwen. Zo hoorde ze bijvoorbeeld welke zanger in haar koor een fout maakte. Ze paste haar werk aan haar gehoor aan en bleef piano spelen. In het begin klonk het instrument met haar CI anders dan ze verwachtte op basis van haar spel. Geleidelijk raakte ze daaraan gewend. Toch mist ze nog steeds muzikale informatie, zoals details in toonhoogte en klank.

Muziek bleef voor haar lange tijd beter te volgen dan spraak. De structuur van muziek bood houvast, terwijl gesprekken in gezelschappen moeilijker te verstaan waren. Onderwerpen wisselen snel en achtergrondgeluiden maken het verstaan lastiger.

Muziek horen en beleven

Voor Joke is er een verschil tussen muziek horen en muziek beleven. Met een CI klinken instrumenten anders, is toonhoogte-informatie beperkt en zijn songteksten moeilijk te verstaan. Toch raakt muziek haar nog steeds. Dat gebeurt bijvoorbeeld bij een mooie klank van een trombone, de swing van een muziekstuk of een melodie die onverwacht binnenkomt.

“Beleven is een gevoel. Dat komt onverwacht op en dat raakt me dan”, vertelt Joke. Ze geniet nog steeds van muziek, al gebeurt dat minder vaak en minder vanzelfsprekend dan voor haar gehoorverlies.

Een veranderde muzieksmaak

Haar gehoorverlies heeft invloed op haar muzieksmaak. Vroeger luisterde Joke graag naar componisten als Mahler en Brahms. Die muziek vindt ze nu vaak te complex, waardoor ze er minder uit haalt.
Nederlandse liedjes hebben een grotere plaats gekregen. Ze vindt het leuk om de teksten te verstaan en daarin nieuwe dingen te ontdekken.

De gevolgen van gehoorverlies merkt ze eveneens in sociale situaties. Op feestjes maakt muziek het verstaan van gesprekken lastiger. Daardoor mist ze soms informatie of de clou van een grap.
“Ik hoef niet meer zo vaak te lachen, want ik mis de clou. En herhalen haalt meestal de grap eruit”, vertelt ze.

Meer aandacht voor muziek binnen de CI-zorg

Joke vindt dat muziek meer aandacht verdient binnen de CI-zorg. Ze wil af van het idee dat muziek luisteren of maken met een cochleair implantaat niet meer mogelijk is.
“Stoppen met ‘muziek kan niet’ en mensen bemoedigen om ermee aan de slag te gaan”, is haar boodschap. Volgens Joke begint dat met het verkennen van muziek en het opnieuw leren herkennen van klanken. Oefenen en herhalen spelen daarbij een rol. Het is belangrijk om te erkennen dat niet alles meer lukt, zonder muziekbeleving bij voorbaat uit te sluiten.

Binnen de Musi-CI-training ziet ze hoe deelnemers elkaar ondersteunen. Ze vindt het bijzonder wanneer iemand geraakt wordt door een klank, een bekend liedje herkent of ontdekt dat een andere instrumentale uitvoering prettiger klinkt. Voor Joke blijft muziek een onderdeel van haar leven. Haar gehoor is veranderd, maar haar liefde voor piano spelen is gebleven. Ze pleit ervoor om mensen met een CI aan te moedigen muziek te blijven ontdekken.

www.musi-ci.nl