Ons gehoor blijft een ‘blinde vlek’ in het debat over langer doorwerken. Nu momenteel al zo’n 10 procent van de beroepsbevolking beginnend gehoorverlies ervaart, lopen we een groot risico dat mensen met vermoeidheidsklachten gaan uitvallen. De kosten van één dag ziekteverzuim worden ingeschat op 250 tot 400 euro.
Investeren in vroegsignalering van beginnend gehoorverlies is essentieel en… uiteindelijk verdient het zichzelf terug. En, nog belangrijker, die docent of IC verpleegkundige gaat met net iets meer gemak door tot zijn of haar pensioen.
Als we het over gehoor en geluid in combinatie met werk hebben, wordt meestal de klassieke insteek dominant. Schadelijk geluid moet worden voorkomen, zodat het gehoor van werknemers niet beschadigd raakt. Daarvoor is een Arbonorm vastgesteld en boven die norm moet het gehoor beschermd worden.
Hierbij zien we verschillende beroepen en sectoren die daar ook specifieke aandacht voor hebben. Met de bouw en industrie als meest bekende voorbeelden, maar ook de vrachtwagenchauffeur, de machinist en zelfs de tandarts die soms eenzijdig gehoorverlies ervaren.
Werkgevers zien het gesprek over gehoor vooral als een veiligheidsissue dat geld kost, als gevolg van specifieke beschermingsmaatregelen. En de werkgever wil vooral voorkomen dat hij of zij als ‘schuldige’ van dat gehoorverlies kan worden aangesproken. Maar we zullen een stap verder moeten zetten.
Gehoorverlies ontstaat immers zeker niet alleen door eventueel lawaai op het werk. Het heeft vele oorzaken, ook in privé en recreatieve sfeer, en misschien wel de belangrijkste oorzaak: we worden ouder en werken langer door. Daarmee gaat het dus in het geheel niet om het aanwijzen van een schuldige, maar vooral om langer vitaal je werk kunnen blijven doen.
Of de kersverse coalitie de plannen om de AOW leeftijd versneld op te laten lopen, kan handhaven, is natuurlijk maar de vraag. Het is vooral een rekenkundig plan om met elkaar te zorgen dat we langer doorwerken en de verhouding werkenden/niet werkenden een beetje in balans houden.
Zo’n rekenkundige benadering is natuurlijk voer voor macro economen. Wat echter vergeten wordt, is dat als we met elkaar ouder worden, er ook diverse kwaaltjes de kop opsteken. Gehoorverlies is zo’n kwaal, met grote impact op kwaliteit van leven, maar ook op het werk. Zo heeft Sophia Kramer (VUMC) al in 2014 aangetoond dat als gevolg van gehoorverlies een verhoogde vermoeidheid en een grotere behoefte aan herstel na het werk ontstaat.
Meerdere onderzoeken van onder andere zorg en inkomensverzekeraar CZ in 2018 en van bedrijfsarts Arnold Schriemer (Arbo Unie, UMCG) in 2022 legden ook dergelijke verbanden. Daarbij constateren zij ook een hogere kans op uitval op het werk (zie kader). En als een dag ziekteverzuim op 250 euro wordt becijferd, verdient vroegsignalering zich heel gemakkelijk terug.
Als hoorbranche zien we heel langzaam de cliënten jonger worden. Zij merken dat het hen steeds meer moeite kost om het werk vol te houden. “Had ik dit maar eerder geweten”, is dan vaak de reactie. Ons gehoor staat dan ook niet als eerste op het netvlies bij werkenden; het lijkt vooral iets van de zorg.
En toch is meer alertheid geboden bij beleidsmakers in de sociale zekerheid, bij werkgevers, zorg en inkomensverzekeraars, bedrijfsartsen en arbeidsdeskundigen.
Mijn oproep:
Besteed meer aandacht aan gehoor in relatie tot vitaliteit en werk, in de Arbowet en in zogenaamde gezondheidscao’s die in steeds meer sectoren worden afgesproken. De investeringen zijn doorgaans te overzien en verdienen zich echt terug. Maak een gehoorscreening onderdeel van het zogenaamde PAGO (periodiek arbeidsgeneeskundig onderzoek), in ieder geval bij 50 plussers. Belangrijk ook voor bedrijfsartsen om dit actief mee te nemen.
Zo’n gehoorscreening kan starten met een simpel gebruik van oorcheck.nl of hoortest.nl. Het helpt allereerst bij bewustwording om alert te zijn. Bij een eerste indicatie dat er toch iets aan de hand is, kan worden doorverwezen.
Denk vooral niet dat dit enkel noodzakelijk is in sectoren die zelf veel lawaai produceren. Uiteindelijk zit het meer in het klimmen der jaren en juist daar waar veel mensen samenkomen en waar veel gecommuniceerd wordt, is de impact van gehoorverlies groot. We zullen er samen voor moeten zorgen dat ons gehoor geen blinde vlek meer is. Dan is de kans groter dat we langer vitaal kunnen doorwerken.
Carmen de Jonge is voorzitter van de NVAB en bestuurder, toezichthouder en adviseur op het snijvlak van privaat publieke samenwerking
Tags: Column, Gehoorscreening, NVAB
Earline is een mix van samen, van jong en ervaren, creatief en zakelijk, van gisteren, vandaag en morgen. Earline is een compact team en een team freelancers, met name op het gebied van foto, video en tekst. Samen is met het hele team, met en voor de klant. Verbinding is kracht!
© Copyright Earline
