Muziek is zoeken naar wat nog wél kan

Muziek is overal: bij feestdagen, in winkels, tijdens diners of concerten. De feestdagen staan weer voor de deur, dus er is veel muziek om ons heen.

Voor de meeste mensen is dat vanzelfsprekend, maar voor wie slechthorend is, kan muziek ineens een bron van gemis worden. Klanken vervormen, tonen vallen weg, stemmen en instrumenten lopen door elkaar. Toch hoeft muziek niet voorbij te zijn. Het vraagt vooral om anders luisteren en om deskundige begeleiding van de audicien.

Opnieuw leren luisteren

Met kerst 2020 zette mijn gezin kerstmuziek op via Spotify en een kleine JBL-speaker. Ik droeg toen een halfjaar een cochleair implantaat en tot mijn verrassing klonk het prettig. Dat moment maakte iets los: ik durfde weer te luisteren. Ik opende een Spotify-account en begon stap voor stap mijn muzikale wereld opnieuw te verkennen. Muziek kwam terug in mijn leven. Anders dan vroeger, maar wél met plezier. Mijn echte muziekreis begon eigenlijk al toen ik hoortoestellen ging dragen. Via streamen met mijn compilot en luisteren via ringleiding ontdekte ik dat er veel meer mogelijk is dan ik dacht. In overleg met mijn audicien leerde ik dat er, naast standen voor spraakverstaan, ook instellingen zijn voor muziek. Dat inzicht bleek een keerpunt.

De rol van de audicien

Muziekbeleving vraagt om aandacht, maatwerk en experimenteren. Toch zie ik dat dit onderwerp vaak onderbelicht blijft bij de aanpassing van hoortoestellen. Veel mensen nemen afscheid van muziek zonder te weten dat instellingen, oorstukjes en persoonlijke afstemming veel verschil kunnen maken. Hier ligt juist een belangrijke rol voor de audicien. Bij Slechthorend Amsterdam ontvangen we regelmatig vragen als: ‘Sinds ik hoortoestellen draag klinkt muziek niet meer mooi. Hoe komt dat?’, ‘Zijn er toestellen die beter zijn voor muziek?’ of ‘Hoe kan ik mijn instellingen zo aanpassen dat muziek weer prettig klinkt?’. In onze rubriek Vraag het aan de Audicien gaven audiciens als Wouter de Wolf en Ed de Geus praktische antwoorden die mensen verder hielpen. Steeds kwam naar voren: de klant zelf speelt een actieve rol. Wie als audicien ruimte geeft aan vragen over muziek, helpt mensen het plezier in luisteren terug te vinden. De vele vragen uit de praktijk vormden de aanleiding om samen met Joke Veltman de cursus Muziek met Hoortoestellen te ontwikkelen.

Muziek met hoortoestellen

Deelnemers ontdekken daarin dat muziekbeleving mogelijk blijft, ook al klinkt het anders dan vroeger. Ze oefenen met luisteren, leren verschillen tussen instrumenten herkennen en wisselen ervaringen uit. Belangrijkste leerpunten in de cursus zijn de essentie van de samenwerking tussen audicien, hoorcoach en gebruiker. Daarnaast blijkt dat het herkennen van instrumenten belangrijker is dan toonhoogte. Ook laat de cursus zien dat het delen van ervaringen mensen niet moedeloos maakt, maar juist nieuwsgierig. Acceptatie vormt de basis voor het behoud van muziekbeleving. Zodra iemand weer durft te luisteren, ontstaat ruimte voor nieuwsgierigheid en ontdekking.

Wat audiciens kunnen doen

Muziek vraagt tijd, aandacht en begeleiding. Audiciens kunnen daarin een sleutelrol vervullen door klanten te stimuleren om met muziek te oefenen, favoriete nummers mee te nemen naar de aanpassing en instellingen samen te verkennen. Dat kan zelfs leiden tot verbetering van het spraakverstaan. Niet alles klinkt mooi, maar wel vertrouwd. En dat is genoeg om weer te genieten. Voor mij hoort muziek opnieuw bij het leven. Muziek is en blijft zoeken naar wat nog wél kan.

www.slechthorendamsterdam.nl

Marja de Kinderen is hoorcoach en initiatiefnemer van Slechthorend Amsterdam